Verslag Ronde Tafelgesprek Verslag Ronde Tafelgesprek
thema: “Voedselveiligheid en voedselzekerheid: de rol van genetisch
              gewijzigde organismen”
 
In oktober 2016 zijn we begonnen aan Ronde Tafel Gesprekken over onderwerpen van levensbeschouwelijke en maatschappelijke aard. Sedertdien hebben 6 gesprekken plaatsgevonden:
Op dinsdag 12 oktober waren we weer met zo’n 20 mensen samen in ’t Lam. Krijn Poppe hield daar een inleiding over bovenstaande thema. Krijn heeft zijn opleiding voltooid aan de WUR (1981). Hij is Chief Policy Analist Wageningen Economic Research en lid van de Raad voor Omgeving en Infrastructuur. Daarnaast vervult hij nog diverse nevenfuncties.

Met betrekking tot voedselveiligheid ziet hij de volgende uitdagingen:
  • Het veiligstellen van aanbod van voeding
  • Anticiperen op gevolgen van de klimaatverandering (inclusief water en energieverbruik)
  • Het instandhouden van de biodiversiteit
  • Het bepalen van gezonde voedingspatronen en een gezonde leefstijl
  • Bestrijding van ongelijkheid (van inkomen, welvaart etc.)
Er is geen enkele simpele oplossing. Moeten er “minder vorken aan tafel”, maken we de koek wat groter of moeten we onze tafelmanieren veranderen.  Enerzijds betekent dat geloven in technologische oplossingen (we leren en het kan steeds beter en meer) ofwel we kijken meer naar kwaliteit van bodem, biodiversiteit en veranderen ons menu.

Bij consumenten zijn er (met betrekking tot onze voedselketen) factoren en denkbeelden die leiden tot verandering van menu en daarmee de volksgezondheid. Bij de producent/boer spelen structurele aanpassingen door klimaatverandering/stikstof en de prijsvorming van producten, waarbij de milieukosten niet worden meegenomen. Zijn dit kansen voor bedrijfsleven of markt-falen? Of is het ‘systeem-falen’ en een gebrek aan het vermogen om zich aan te passen (transformatie capaciteit) ?

We willen gezond zijn en blijven door gezond te eten. Onder invloed van klimaatveranderingen passen we ons eetpatroon aan en zien we een geleidelijke verschuiving van dierlijk voedsel naar meer plantaardige voeding. Er ontstaat meer nadruk op circulaire landbouw en tegelijkertijd willen consumenten van massaproductie naar kleinschaliger productie en dichtbij gelegen marktplaatsen. Dit hele proces richt zich meer en meer op circulaire bio-economische systemen en dat heeft een grote invloed op de voedselproductie en de hele voedselketen.

Wat is nu de rol van genetisch gewijzigde organismen? Genetische modificatie is de techniek om de eigenschappen van een plant, dier of micro-organisme aan te passen door een stukje DNA van het ene organisme over te brengen naar een ander organisme. Momenteel is er in EU alleen een gemodificeerde mais (MON810) toegelaten en verder is enkel teelt mogelijk voor experimentele, niet commerciële, doeleinden. Voor het in de handel brengen van deze gemanipuleerde producten is vergunning nodig en daarbij wordt gecontroleerd of er geen negatieve effecten zijn op de menselijke gezondheid, dierengezondheid of het milieu. Er is wel veel import in de EU, met name van veevoer.

De economische effecten van een versnelde veredeling zijn soms positief (maakt producten goedkoper) en het is preciezer dan veredelen door kruisen. Ook kan de houdbaarheid van producten worden beïnvloed. Nadeel is dat de technologie is gebaseerd op patenten en in handen is van multinationals.
>> volgende blz.
En het kan leiden tot een ander verbruik van bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen en kunstmest.
Na zijn inleiding was er onder leiding van Tom Rijken (gespreksleider) ruimte voor discussie over een aantal vragen:
 
  • Is alleen klassieke veredeling toegestaan of zelfs dat niet ?
  • Mag veredeling alleen als het een gangbaar (soort-eigen) veredelingsproces versnelt?
  • Wat als je met veredeling een eigenschap inkruist die mensenlevens redt?
  • Wie mag het doen?  Elk lokaal instituut of mag alleen een multinational dat doen?
  • Mogen we dieren kruizen (bv een paard en een ezel)?
  • Mag modificatie bij mensen als dat een genetisch defect repareert? 
We stellen vast dat we toch vaak niet goed kunnen overzien waar we mee bezig zijn. Overzien we alle gevolgen wel? En hoe herstellen we de balans tussen opbrengst en natuur?
Ook de vraag of de wetenschap wel onafhankelijk is, komt naar voren. Wat is het belang bij innovaties en wordt de wereld er werkelijk beter van of zijn de lusten alleen voor de multinational?

Duidelijk wordt dat de kloof tussen de eigenaar van kennis en de gebruikers ervan steeds groter wordt en dat de overheid daarvoor regels moet opstellen en naleving moet afdwingen.

Het blijkt een complexe materie, en de avond eindigt met meer vragen. We hebben geen oplossingen maar we moeten ernaar blijven zoeken en onze verantwoordelijkheden daarbij kennen en nemen.

Albert Jager, namens RTG


 
terug