Gedenk en herdenk 4 en 5 mei

Gedenk en herdenk 4 en 5 mei
Het staat al in de Bijbel! Wat? Dat je moet herdenken en gedenken. Vooral dat laatste: gedenken! Herdenken is stil staan bij iets wat ooit in het verleden heeft plaats gevonden. Gedenken gaat een stap verder en dieper: jijzelf bent daar in betrokken! Wat leert de Bijbel ons dan? Je leest het in Exodus 13, 8: “Zo gedenk ik wat de HEER voor mij heeft gedaan toen ik wegtrok uit Egypte.” Let op de onderstreepte woorden: ik, mij en ik. Jijzelf, ook al leef je 2000 jaar later, jijzelf bent uit Egypte getrokken. Vergeet nooit wat een leven in Egypte betekende. Gedenk! 

De eerste 15 hoofdstukken van Exodus vertellen over de verschrikkingen van de slavernij in Egypte en de bevrijding uit dat slavenhuis. Deze herinnering, dit feit, wordt tot op de dag levendig gevierd in Israël: Pesach. Een feest vol spel en ernst (wellicht weten jullie dat wel, maar ik vertel het nog maar een keer, opdat jullie het niet vergeten). Op Sederavond (de avond voor het eigenlijke feest) is de tafel gedekt met het brood der ellende (matsa; ongezuurd brood) en bittere kruiden. Zo was het leven in Egypte. Droog en bitter. Het hoogtepunt van de avond is wanneer een kind dé grote vraag van het feest mag stellen: “Waarom is deze avond zo geheel anders dan andere avonden?” Waarop de vader of de leider van de Sederavond zal antwoorden: “Wij waren slaven in Egypte, maar God verloste ons met een machtige hand. Had God ons niet bevrijd, dan waren wij nu nog slaven geweest.”

Spreken over de uittocht is niet praten over het verleden, maar ten diepste bezig zijn met het heden en met de toekomst. Daarom: gedenk! In ieder geslacht moet een mens zichzelf beschouwen alsof hijzelf (of zijzelf) persoonlijk uit Egypte is getrokken. Je maakt jezelf dus gelijktijdig (in de letterlijke betekenis van het woord) met een gebeurtenis uit het verleden.

Dit jaar raakten mij de twee minuten stilte nog meer dan andere jaren. Wat een voorrecht om in vrijheid te leven, wat een voorrecht om politici te kunnen bekritiseren, wat een voorrecht dat je je mening altijd en overal kunt geven, wat een voorrecht dat je zomaar een politieke partij kunt oprichten, wat een voorrecht dat je je voor de plaatselijke politiek kunt inzetten, wat een voorrecht….. (vul zelf in)! Maar ook hoe broos en kwetsbaar deze voorrechten zijn. Dat behoeft denk ik geen nadere toelichting. Vrijheid is net als gezondheid: je realiseert je pas goed wat het voor jou en je naasten betekent als het van je wordt afgepakt.

De moraal van dit verhaal? Vrijheid verwerven is één ding, maar het behouden is iets anders. Daarom: herdenk en gedenk 4 en 5 mei. Jij bent bevrijd! En je bent elke dag in dat proces betrokken. Dát leer je van Bijbellezen!

ds Jelle Vonk
terug